از ۱۸۲ هزار نفری که در محلههای ودینگ و گزوندبرونن زندگی میکنند، ۱۵۸ هزار نفر به سن رأی دادن رسیدهاند. اما حدود ۶۵ هزار نفر از آنها، چون تابعیت کشور را ندارند، از حق رأی محروم شدهاند.
تعداد افرادی که در ودینگ و گزوندبرونن زندگی میکنند اما نمیتوانند در انتخابات شرکت کنند، هر روز بیشتر میشود. زیرا حق رأی مربوط به اقامت افراد نیست، بلکه به تابعیت آنها بستگی دارد. «انتخابات نمادین» قصد دارد توجه دیگران را به این موضوع جلب کند که اگر نظام انتخاباتی بر پایه محل اقامت تنظیم نشود، این وضعیت بهتدریج ناعادلانهتر خواهد شد.
«پروژه دموکراتیک ایندر میته» وابسته به فابریک اوسلور استرابه، همزمان با انتخابات برلین، برای پنجمین بار یک انتخابات نمادین برگزار میکند تا مطالبهی حق رأی برای همه را دوباره در دستور کار خود قرار دهد.
۶۵ هزار نفر بدون حق رأی
در ودینگ، ۱۰۸ هزار نفر و در گزوندبرونن، ۷۴ هزار نفر سکونت میکنند. اما بخش بزرگی از مجموع این ۱۸۲ هزار نفر نمیتوانند در انتخابات مجلس ایالتی برلین شرکت کنند. در درجه اول، همه کودکان و نوجوانان زیر ۱۶ سال از شرکت در انتخابات محرومند. اما بزرگترین گروه در میان این افراد کسانی هستند که حق رأی ندارند؛ افرادی که با وجود داشتن سن قانونی برای رأی دادن، تابعیت کشور آلمان را ندارند. در محلههای ودینگ و گزوندبرونن بیش از ۴۰ درصد افراد بالای ۱۶ سال در چنین وضعیتی قرار دارند. برای روشنتر شدن موضوع، دوباره به اعداد رجوع میکنیم: از ۱۸۲ هزار نفری که در ودینگ و گزوندبرونن زندگی میکنند، ۱۵۸ هزار نفر در سن رأی دادن هستند. با این حال، حدود ۶۵ هزار نفر از آنها به دلیل اینکه تابعیت آلمان را ندارند، از حق رأی دادن محروم شدهاند.
اینجا زندگی میکنم، همینجا هم رأی میدهم
علت این وضعیت آن است که در انتخابات، اقامت داشتن به تنهایی ملاک نیست. اینکه فرد چه مدت بهطور مستمر در یک محل زندگی کرده، عملاً اهمیتی ندارد. عامل تعیینکننده فقط تابعیت است؛ یعنی پاسپورتی که فرد در اختیار دارد. به همین دلیل، شعار انتخابات نمادین در منطقه میته این است: «اینجا زندگی میکنم، همینجا هم رأی میدهم.» این انتخابات نمادین توسط پروژه دموکراتیک ایندر میته برگزار میشود. همه کسانی که حق رأی ندارند، دعوت شدهاند از ۳۱ اوت تا ۱۱ سپتامبر، حتی اگر رأیشان فقط جنبه نمادین داشته باشد، در این انتخابات شرکت کنند. این آرا در نتیجه نهایی انتخابات تأثیری ندارند، اما پیام مهمی را منتشر میکنند.
یکی از رأیدهندگانی که برای اولین بار واقعاً امکان شرکت در انتخابات را پیدا کرده، در گفتوگو با برونن مگازین توضیح میدهد که تجربه رأی دادن برای نخستین بار چه احساسی دارد. افرادی که حق رأی ندارند، میتوانند رأی نمادین خود را در مکانهای مختلف ثبت کنند: به مدت ۱۴ روز در مرکز اینتگریشن اسلودسن در خیابان وولتاسترابه، ۶ روز در فابریک اوس لوئر استرابه، ۴ روز در اسپرنگل هاوس، ۳ روز در راتهاوس ودینگ و یک روز در شیلر بیلوتک. نشانی محلهای رأیگیری و ساعات کاری آنها نیز در وبسایت انتخابات نمادین برلین میته منتشر شده است.
انتخابات نمادین از سال ۲۰۱۷ تاکنون
پروژه دموکراتی این درمیته، انتخابات نمادین منطقه میته را همزمان با انتخابات رسمی برگزار میکند. اولین انتخابات نمادین در سال ۲۰۱۷ و همزمان با انتخابات پارلمان فدرال آلمان برگزار شد. پس از آن، انتخابات نمادین دیگری همزمان با انتخابات پارلمان اروپا در سال ۲۰۱۹، انتخابات برلین در سال ۲۰۲۱ و انتخابات پارلمان اروپا در سال ۲۰۲۴ برگزار شد.
در آخرین انتخابات نمادین سال ۲۰۲۴، ۴۵۷ نفر شرکت کردند. در منطقه میته در سال ۲۰۲۱، تعداد ۹۷۱ نفر و در سال ۲۰۱۹، تعداد ۴۹۰ نفر رأی نمادین دادند. در سال ۲۰۱۷، یعنی نخستین سالی که پروژه دموکراتی این درمیته انتخابات نمادین خود را برگزار کرد، ۳۷۳ نفر عضو یک حزب سیاسی را روی برگه رأی نمایندگان انتخاب کردند.
پایین بودن میزان مشارکت نشان میدهد که این انتخابات نمادین را نمیتوان نماینده واقعی نظر همه افراد دانست. بنابراین، نتایج اعلامشده این انتخابات نمیتواند بهطور قابل اعتماد نشان دهد که افراد فاقد حق رأی، اگر در یک انتخابات واقعی امکان شرکت داشتند، چگونه رأی میدادند.
آیا میتوان حق رأی را بر اساس محل اقامت تعیین کرد؟
میتوان این موضوع را اینگونه توضیح داد که حق رأیی که مبتنی بر محل اقامت افراد باشد، چگونه میتواند در عمل تنظیم شود. برای مثال، میتوان معیار ۱۶ سال اقامت را در نظر گرفت. اصل کلی میتواند اینگونه باشد: هر کسی که ۱۶ سال در برلین زندگی کرده است، میتواند رأی دهد. به این ترتیب، افرادی که پاسپورت آلمانی ندارند، در موقعیتی مشابه جوانانی قرار میگیرند که برای نخستین بار تا ۱۶ سالگی منتظر میمانند تا حق رأی پیدا کنند.
در گام نخست، چنین مقرراتی میتواند در انتخابات شوراهای مناطق اجرا شود؛ مشابه روندی که طی آن سن رأیدهندگان به ۱۶ سال کاهش یافته است. تاریخ انتخابات در آلمان، در عین حال تاریخ گسترش تدریجی حق رأی نیز بوده است. در قرن نوزدهم، زمانی که انتخابات برای نخستین بار برگزار شد، رأی افراد پردرآمد وزن بیشتری از رأی افراد فقیر داشت. اصل «هر مرد، یک رأی» تنها به مرور زمان پذیرفته شد. زنان در سال ۱۹۱۸ حق رأی به دست آوردند. در سالهای اخیر نیز مقرراتی تصویب شده تا جوانان از ۱۶ سالگی بتوانند در انتخابات شرکت کنند. در برلین، نوجوانان ۱۶ و ۱۷ ساله برای نخستین بار امسال میتوانند در انتخابات مجلس ایالتی رأی دهند. در انتخابات شوراهای مناطق، این حق از سال ۲۰۰۵ وجود داشته است. در انتخابات پارلمان اروپا در آلمان نیز از سال ۲۰۲۴ سن رأی دادن به ۱۶ سال کاهش یافته است.
اینکه اصل اقامت چه زمانی و چگونه جای اصل تابعیت را در انتخابات خواهد گرفت، موضوعی است که آینده مشخص خواهد کرد. اما در هر صورت، دلایل منطقیای وجود ندارد که افرادی که مالیات میپردازند، از حق رأی محروم شوند.
این خبر از زبان آلمانی به ترکی ترجمه شده است. نسخه اصلی خبر را میتوانید از طریق این لینک مطالعه کنید: