Andrei Schnell
Xizan û dewlemend, ateîst, misilman û xiristiyan, Hanoverî, Berlînîyên Rojhilat û Frankonî… Li Wedding û Gesundbrunnenê mirovên ji hev gelek cuda li kêleka hev dijîn. Lê ew çend caran bi hev re diaxivin? Civîna civaka sivîl a ku ji aliyê Kubik e.V. û Brunnenviertel e.V. ve hat organîzekirin, di Roja Yekîtiya Almanan de 50 kesên xwedî ezmûn û nêrînên cuda anîn cem hev. Gelo diyaloga ku wê êvarê hat avakirin, dê wekî îstîsna bimîne?
Li maseyên temayê, mirovên ku berê hev nas nedikirin jî hatin cem hev û sohbet kirin.
Wêne: Kubik e.V.
Alman: gelek komên ji hev cuda
Eger li ser wê yekê ku Alman kî ne têgihiştineke hevpar tune be, li Almanyayê bi hev re jiyan çawa gengaz e? Dema ji mirovan tê pirsîn ka di 40 salên dawî de kîjan dîrok herî dijwar bûye, bersiveke yekane ya “almanî” nayê stendin.
Ji bo gelek Almanên Rojhilat, veguherîna siyasî û civakî ya sala 1989’an dikare wekî yek ji ezmûnên herî diyarker ên jiyana wan bê hesibandin. Berevajî vê, yekbûna Almanyayê li Almanyaya Rojava wekî pêşveçûneke ku jiyana rojane pir kêmtir guhertiye, hat jiyîn.
Ji bo civaka tirk a li Almanyayê, êrîşên rastperest ên şewitandinê yên ku di salên 1992 û 1993’an de li Mölln û Solingenê hatin kirin, di nav ezmûnên herî dijwar de cih digirin. Êrîşên 11’ê Îlona 2001’ê û gumanên giştî yên ku piştre li hember dînê misilmanan çêbûn, jiyana gelek misilmanan li Almanyayê guhert. Ji bo mirovên ku îmkanên wan ên madî sînorkirî ne, reformên Hartz ên ku di destpêka salên 2000’î de hatin cîbicîkirin, wateya şikestineke kûr bû.
Lihevkirina civakî, ji yekbûnê balkêştir e
Civîna saziyên sivîl a ku ji aliyê Kubik e.V. û Brunnenviertel e.V. ve hat organîzekirin, 3’ê Cotmehê kir wesîle da ku mirovên cuda bîne cem hev û wan bi hev re bide axaftin. Çalakî li salona Eventus Bildung a ku li Dianastraße ya Waidmannslustê ye, hat lidarxistin.Di navenda şevê de têgeha “Einigkeit”, ango lihevkirina civakî, hebû. Süleyman Bağ ji Kubik e.V. pirsî: “Hemû mirovên ku li Almanyayê dijîn, dikarin li ser kîjan nirxên hevpar bigihêjin hev?”
Hûn bi xêr hatin civîna saziyên sivîl: Kubik e.V. û Brunnenviertel e.V. di 3’ê Cotmehê de mirov vexwendin danûstendineke ramanên hevpar.
Wêne: Andrei Schnell
Li Wedding û Gesundbrunnenê mirovên ku jiyanên gelek cuda dikin li kêleka hev dijîn; cîhanên jiyanê yên ji hev cuda rûbirûyê hev dibin. Li vir bi zelalî tê dîtin ku Almanya ne giştî û yekgirtîyek homojen e, lê ji gelek mirovên cuda pêk tê.Ji ber vê yekê organîzatorên civîna saziyên sivîl, “Roja Yekîtiya Almanan” bi awayekî veguherandin “Roja Lihevkirina Civakî ya Almanan”. Û li dawiyê nîşana pirsê danîn: Roja Lihevkirina Civakî ya Almanan?
Ne bersiv, nêrînên cuda
Armanca civîna civaka sivîl ne ew bû ku bersivên amade pêşkêş bike, lê ew bû ku mirovan bi hev re bide axaftin. Sê jinên axêver, bi nêrînên xwe vekirina çalakiyê ya 3’ê Cotmehê kirin.
Papaz Franziska Pich ji Dêra Protestan a Gesundbrunnenê, çîrok kir ka kom çawa çêdibin û çawa têgihiştina me ya xwe şekil didin. Wê got ku piştî we’zan dibîne ku mirov dîsa û dîsa komên biçûk ava dikin. Kom ji bo mirovan girîng bûn; lê carinan mirov hîs nedikir ku ew jî di komeke diyarkirî de tê hesibandin. Pich, dema ji Westfalyayê koçî Brandenburgê kir, vê yekê bi xwe jî jiyî û nişkê ve wekî “Almanê Rojava” hat dîtin.
Papaz Franziska Pich di civîna civaka sivîl de diaxive.
Wêne: Hensel
Civaknas û Rêvebera Giştî ya Verband für gesellschaftliches Engagement (VGE e.V.) Hilal Akdeniz jî ji perspektîfa koçberan axaftineke siyasî kir. Wê got ku dema zarok bû, li televîzyonê dît ku dîwar dikarin werin hilweşandin; lê îro wekî mezin şahidê wê yekê ye ku dîwarên nû yên derxistinê tên çêkirin.
Akdeniz behsa hestê ku çêdibe dema mirov, tevî ku xwediyê çîrokeke jiyanê ya di nav civaka alman de ye, dîsa jî wekî endamê vê civakê nayê qebûlkirin, kir. Hilal Akdeniz li Augsburgê hatiye dinê. Wê got dema kesekî jê re got “Vegere mala xwe”, wê pirsî divê vegere ku derê. Cihê tenê ku dikaribû biçe Augsburg bû; lê diyar bû ku cihê ku bi vê gotinê tê mebestkirin Augsburg nîne. Gelo zarokên ku nifşê çaremîn ê malbata wê pêk tînin, divê biçin ku derê? Akdeniz bi biryardarî tekez kir ku koçber û Îslam parçeyekî Almanyayê ne.
Hilal Akdeniz behsa hesta aidiyetê û ezmûna wê yekê kir ku tevî ku malbata wê çend nifşan e li Almanyayê dijî, dîsa jî bi berdewamî wekî ku ne ya vê civakê ye tê dîtin.
Wêne: Hensel.
Irina Kohlmetz ji Baxçeyê Civakê yê Himmelbeetê jî veguherîna siyasî ya salên 1989-1990’î ji nêrîna kesane vegot. Kohlmetz ku li Komara Demokratîk a Almanyaya berê ji dayik bûye û mezin bûye, got ku wê demê nexwestiye Almanya bi vî awayî bibe yek. Wê got ku dikaribû yekbûna bi Çekoslovakyayê re, ku têkiliyên wê lê hebûn, xeyal bike; lê bi Rojava û bi sîstema kapîtalîst re tu têkiliya wê tune bû.
Kohlmetz gelek salan li bendê bû ku hawîrdoreke xebatê ya hevpar a li ser bingeha hevgirtinê bibîne. Di dawiyê de şêwaza xebatê ya ku lê digerî li Himmelbeetê dît: li vir kar bi kolektîf û bê hiyerarşî tên meşandin. Qebûlkirina gelek nêrînên ji hev cuda carinan westîner e, lê di heman demê de ezmûneke gelek dewlemendker e. Li vir girîng nîne ku mirov ji ku tê. Ew jî ku Kohlmetz ji Almanyaya Rojhilat a berê tê, li Himmelbeetê tu kesî eleqedar nake.
Irina Kohlmetz ji Himmelbeetê, nêrîna xwe ya ji Almanyaya Rojhilat li ser yekbûna Almanyayê û ezmûnên xwe yên li ser xebata kolektîf a bê hiyerarşî vegotin.
Wêne: Hensel
Mirovên ku hev nas nedikirin, li ser welat û aidiyetê axivîn
Beşa sereke ya civîna civaka sivîl maseyên temayê bûn. Mêvanên ji paşxaneyên cuda, di komên tevlihev de li ser mijarên wekî bextewarî, welat û aidiyetê axivîn. Piraniya beşdaran berê hev nas nedikirin. Li her maseyê moderatorek hebû ku sohbetê bi rê ve dibir.Beşdaran di demeke kurt de dest bi vegotina ezmûnên xwe kirin.
Ji maseyan dengê axaftineke zindî û livdar radibû. Ji bo sohbetan nîv saet hatibû veqetandin; hin beşdaran xwest ku ev dem dirêjtir be.Taybetmendiya vê pîrozbahiyê ew bû ku ne kesên naskirî yên ku ji ser kursiyê bi gel re diaxivin, lê mêvan bi xwe bi hev re diaxivîn.
Formula şevê ya ku di bîrê de ma ev bû: “Li kêleka merasîma dewletê, civîna welatiyan jî pêwîst e.”Li maseyên temayê mêvanan li ser bextewarî, welat û aidiyetê nîqaş kirin. Gelek ji wan berê hev nas nedikirin.
Wêne: Suleyman Bag
Piştî sohbetên li maseyên temayê, şev hêj bi dawî nebûbû. Li bufeya vekirî ya dewlemend bi hev re xwarin hat xwarin û pîrozbahî hat kirin. Piraniya sohbetan berdewam kirin. Mêvanan bi rûniştina li kêleka hev firsend dît ku hev nas bikin.Ev pîrozbahiyek bû ku li saloneke xweş, bi muzîkê re, hat lidarxistin.
Di heman demê de civînek bû ku bang li mirovan dikir ku li ser yekîtî û lihevkirina civakî, hesta civakê, hişmendiya berjewendiya hevpar û hevgirtina di nav cihêrengiyê de bifikirin.
Cara yekem 3’ê Cotmehê pîroz kirin
“Berê min qet zêde li ser 3’ê Cotmehê nefikirîye.” Ev hevok di civîna civaka sivîl de çend caran hat gotin. Hin mêvanan got ku berê qet Roja Yekîtiya Almanan pîroz nekirine. Lê wê êvarê rewş cuda bû.
Cejna neteweyî ya li Almanyayê, li gorî welatên din, wateyeke dûrtir û sade digire. Ev roj ji bo pîrozkirina bidawîbûna dabeşbûna Almanyayê ya piştî şer derketiye holê. Lê îro kî vê bûyerê pîroz dike? Kî hêj pîroz dike?Li welatên din pîrozbahiyên giştî parçeyeke gelek xwezayîtir a cejnên neteweyî ne.
Li Almanyayê jî Roja Yekîtiyê, ji bo gelek mirovan berî her tiştî wateya rojeke betlaneyê ye ku mirov naçe kar.Ev êvar nîşan da ku cejneke neteweyî dikare bi awayekî cuda jî bê jiyîn. Tewra dibe ku kivilcimek derkeve ku mirovan bi heyecan bike. Nirxandinên bê îstîsna erênî yên li ser panela paşveguhastinê tekez kirin ku hêmana ku vê rojê dike cejneke rastîn, diyaloga bi mirovên din re ye.
“Yekîtî ji cihêrengiyê xwe têr dike”
Panela paşveguhastinê jî nîşan da ku şev li ser mêvanan çi bandor hiştiye.
Beşdaran van ramanan li ser panelê nivîsîn:
Spas ku we di Roja Yekîtiya Almanan de em bi awayekî ewqas rengîn li dora heman maseyê kom kirin. :)Spas!
Ev pîrozbahiya herî xweş a Roja Yekîtiya Almanan bû ku min di jiyana xwe de beşdarî wê bûye.
Ramaneke hêja bû û min bi mirovên gelek sempatîk re hev nas kir.Her sê axaftin gelek bandorker bûn û ji bo çalakiyê destpêkeke baş ava kirin.
Sohbetên maseyê balkêş bûn. Bi taybetî li maseya me, di rastiyê de qet hewcedariya moderasyonê tune bû.Em li ser wê yekê li hev in ku yekîtî ji cihêrengiyê xwe têr dike.
Divê ev berdewam bike
Piştî şevê xwesteka bingehîn a gelek mêvanan ev bû: Divê çalakiyên bi vî rengî zêdetir bên kirin. Ev format mirovên ku berê hev nas nedikirin anîbûn cem hev û kiribû ku ew di demeke kurt de bi hev re biaxivin.
Di nav mêvanan de gelek Weddingî jî hebûn ku berê qet rastî hev nehatibûn.Hin beşdaran xwest ku çalakî sala bê jî bê dubarekirin, heke gengaz be li Weddingê, tewra li Brunnenviertelê, bê lidarxistin.
Organîzator dixwazin ku diyaloga di navbera komên civakî yên cuda de di jiyana rojane de jî berdewam bike. Dibe ku ev xeyalek be, dibe ku hêvîyek be.
Nivîsa orjinal: